TO NATO ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ/2010-2011

  

 ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΡ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ.Ε.ΔΡΟΥΓΟΣ

Η Επιχείρηση  ODYSSEY DAWN/UNIFIED PROTECTOR των Δυτικών κατά της Κανταφικής Λιβύης  αποτελεί πλέον σταθμό στις σχέσεις Αμερικανών και Ευρωπαίων αναφορικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές επιχειρήσεις. Η περίπτωση της Λιβύης το 2011 ήταν ένα βήμα για να δείξουν οι Ευρωπαίοι τι ακριβώς μπορούνε να κάνουνε, ενώ στην συγκεκριμένη επιχείρηση οι ΗΠΑ κατεύθυναν τις  πολλές ενέργειες από μια ηγεμονική θέση, χωρίς ωστόσο να έχουν άμεση εμπλοκή στους βομβαρδισμούς (σε υπολογίσιμο βαθμό).Η αρχική επιχείρηση στηρίχτηκε στην υιοθέτηση ζώνης απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Βορειοαφρικανική χώρα, αλλά οι Δυτικοί εξέλαβαν διαφορετικά το ψήφισμα του ΣΑ/ΟΗΕ και προχώρησαν σε σειρά επιλεκτικών αεροπορικών αποστολών, μεταξύ των οποίων και βομβαρδισμών.(πέραν της απόφασης 1973 του ΣΑ/ΟΗΕ) Η επιχείρηση ταίριαζε απόλυτα με το στυλ του Ομπάμα και έδινε έμφαση στην ευρύτερη προσέγγιση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρωπαίων, αλλά και με τις θέσεις Ομπάμα περί ρεαλισμού και ειδικών συνεργασιών. Αν και στην αρχή εκ μέρους των ΗΠΑ υπήρχε μια διστακτικότητα για τη νέα εμπλοκή (λαμβάνοντας υπόψη και το ότι ο Αραβικός κόσμος ήταν σε επαναστατική διάθεση), τελικά οι Αμερικανοί παρείχαν πλήρη υποστήριξη στους Γαλλο-Βρετανούς μέσω των υψηλής τεχνολογίας και ιδιαίτερα εξειδικευμένων στρατιωτικών τους δυνατοτήτων.

Επιμέρους   η επιχείρηση UNIFIED PROTECTOR χαρακτηρίστηκε από τα εξής ;
*Μεταφορά την συνολικής ευθύνης των επιχειρήσεων στο Παρίσι και στο Λονδίνο με καθοδήγηση της  Νατοϊκού Διακλαδικής Διοίκησης Νότου που εδρεύει στη Νάπολι.(υπό Καναδό αντιπτέραρχο ως συντονιστή)
* Μέσω της ανάληψης εκ μέρους των Ευρωπαίων συμμάχων των αεροπορικών επιχειρήσεων υιοθετήθηκε η νέα λογική βάσει της οποίας οι σύμμαχοι θα αναλαμβάνουν να φέρουν σε πέρας της επιχειρήσεις(έστω και αν οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν σε βομβαρδισμούς) καθώς και τα σχετικά κόστη τους.
* Η όλη τακτική των ΗΠΑ έλαβε την ονομασία LEADERSHIP FROM BEHIND.
*Οι Αμερικανοί διέθεσαν συγκεκριμένα οπλικά συστήματα όπως το JSTARS καθώς και τα αεροσκάφη εγκαίρου προειδοποίησης και ελέγχου, μη-επανδρωμένα αεροσκάφη , αεροσκάφη ανεφοδιασμού κλπ
 
*Στην συγκεκριμένη επιχείρηση κατά της Λιβύης έλαβαν μέρος αεροπορικές δυνάμεις από τη Νορβηγία, τη Δανία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, τον Καναδά, την Ιταλία, το Κατάρ, τα ΗΑΕ, την Ιορδανία, το Μαρόκο και την Σουηδία, Δηλαδή και 5 χώρες που δεν είναι κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, οι όποιες όμως απέδειξαν ότι μπορούν να συνεργάζονται πολύ καλά με τη Συμμαχία.(‘ολες έχουν ενταχθεί εδώ και χρόνια σε διάφορες διευρυμένεσ γεωγραφικά πρωτοβουλίες της Συμμαχίασ)
*Η ανάληψη αποστολών στην Μεσόγειο από τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ ήταν ιδιαίτερα σημαντική και από πλευράς χρονικής αφού εκείνο το διάστημα οι Αμερικανοί άρχισαν τα διευρυμένα και ενισχυμένα ανοίγματα τους με πολλά κράτη της Ασίας και του Ειρηνικού9λόγω της Κινεζικής κινητικότητας στην Νότια Κινεζική Θάλασσα)
*Εν μέσω της επιχείρησης κατά της Λιβύης οι ΗΠΑ έδωσαν στην δημοσιότητα τις κατευθυντήριες οδηγίες του Πενταγώνου βάσει των οποίων προχωρούσαν σε πολύ σημαντικές μειώσεις στον αμυντικό τους προϋπολογισμό. Μάλιστα για πρώτη φορά ο αμυντικός τους προϋπολογισμός μετά από 13 χρόνια μειώθηκε. Με τις συγκεκριμένες περικοπές οι ΗΠΑ έδειξαν ότι στο μέλλον και σε αρκετές συμμαχικές επιχειρήσεις δεν θα διαδραματίζουν τον εμφανή  πρωτεύοντα ρόλο, αφήνοντας έτσι χώρο για τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ  να αναλάβουν πρωτοβουλίες. Τις συγκεκριμένες επιλογές της κυβέρνησης των ΗΠΑ να αφήσει την πρωτοβουλία σε άλλους μελέτησαν και μελετούν έκτοτε συνεχούς τα μέλη των διαφόρων επιτροπών της Γερουσίας, ‘έχοντας εξάγει τα δικά τους συμπεράσματα.(μελέτες που είναι στη διάθεση του υπογράφοντα)
* Η συγκεκριμένη στάση των ΗΠΑ στις επιχειρήσεις της Λιβύης είχε επιπτώσεις και σε άλλους χώρους όπως πχ στην εκ μέρους των Ευρωπαίων συμμάχων αύξηση των κονδυλίων τους για συμμετοχή στο πρόγραμμα της Αντιπυραυλικής  άμυνας.(φάσεις 2 και 3 με την ανάπτυξη συστημάτων σταδιακά σε Ρουμανία, Τουρκία, Πολωνία και στην βάση Ρότα στο Κόλπο του Καντίζ στην Ισπανία).
*Αξίζει να επισημανθεί ότι παρά την διαφορετικού πλαισίου συμμετοχή των ΗΠΑ στις επιχειρήσεις της Λιβύης, λίγοι ήσαν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι που αύξησαν τελικά τις δάπανες για την άμυνα.(κυρίως οι Βρετανοί)
* Στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια μετατοπίστηκε εκ νέου το ενδιαφέρον για την μελέτη των μελλοντικών επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ, αφού στην Διοίκηση Μετεξέλιξης  καταγράφηκαν τα LESSONSLEARNED , με αποτέλεσμα να κυκλοφορήσουν εντός των Νατοϊκών κύκλων ειδικές και επιμέρους μελέτες αναφορικά με την μετεξέλιξη των στρατιωτικών δυνάμεων των Ευρωπαίων συμμάχων .Η Διοίκηση Μετεξέλιξης του ΝΑΤΟ έχει πλέον ως Διοικητή Γάλλο πτέραρχο( για δεύτερη συνεχή φορά), γεγονός που ευνοεί την προσέγγιση των δύο πόλων του Ατλαντικού για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση των αποστολών του μέλλοντος.  Και όλα αυτά σε μία χρονική περίοδο που οι διάφοροι Αμερικανοί κύκλοι αφήναν πρωτοφανείς αιχμές για την διαχρονική ευθυνοφοβία και μειωμένη συμμετοχή των συμμάχων τους σε επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ.Ασφαλώς η κρίση στην Ουκρανία θα απαιτήσει πολλά περισσότερα γιατί το ΝΑΤΟ αιφνιδιάστηκε….
*Αποτέλεσμα των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στην Λιβύη, ήταν να επικρατήσει ένα πνεύμα αναζωογόνησης της συνεργασίας στον ενδοσυμμαχικό χώρο, με έμφαση πλέον σε ένα σύνολο ζητημάτων συλλογικής ασφάλειας που κινούνται πολύ πέραν των αποκλειστικά μάχιμου στρατιωτικού χαρακτήρα.(αν και το ΝΑΤΟ απέτυχε να αναλύσει διεξοδικά την επόμενη μέρα με την κατάσταση στην Λιβύη να χειροτερεύει και να μαίνεται εμφύλιος πόλεμος).
*Ανεξάρτητα της στροφής που έγινε στ θέμα του πρωταγωνιστικού ρόλου , στις επιχειρήσεις της Λιβύης φάνηκαν πολλές και χτυπητές αδυναμίες των Ευρωπαίων στην εκτέλεση αεροπορικών επιχειρήσεων, ενώ στον τεχνολογικό τομέα οι ΗΠΑ είναι δεκαετίες μπροστά από τους συμμάχους στις πλείστες περιπτώσεις. Και αυτό γιατί επί χρόνια οι Ευρωπαίοι επένδυαν στην λεγόμενη κουλτούρα της εξάρτησης από τους Αμερικανούς και αρκετοί προϋπολογισμοί συμμάχων κρατών ήσαν οριακοί. Πάντως από την δική τους οπτική γωνία οι ΗΠΑ προσανατολίζονται προς ένα μείγμα επιλογών στο όποιο έχουνε ενταχθεί οι Αμερικανικές υπερτεχνολογίες, η ως ένα βαθμό ενδυναμωμένη και αναβαθμισμένη Ευρωπαϊκή στρατιωτική  συμμετοχή καθώ ς  και οι δυναμικές συνεργασίες σε παγκόσμιο επίπεδο με πολλά κράτη σε όλες τις ηπείρους. Η τάση αυτή λέγεται ότι εκφράζει τους Αμερικανούς στον λεγόμενο μετά-Αμερικανικό κόσμο.  Σε ένα τέτοιο κόσμο οι ΗΠΑ ναι μεν συμμετέχουν ενεργά σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά ευνοούν την ανάληψη πρωτοβουλιών και ρόλων από τους συμμάχους , οι όποιοι δεν θα είναι πλέον απόλυτα εξαρτημένοι από αυτές όπως ήσαν τα τελευταία 65 χρόνια. Η εν λόγω στάση φέρεται να ευνοεί και εκείνους που επιδιώκουν την μεγαλύτερη εμπλοκή και παρουσία των ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο μέσω των συνεργασιών με συνασπισμούς προθύμων χωρών. Αυτό σημαίνει ότι στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης , οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουν επιπρόσθετους ρόλους, αφήνοντας τις ΗΠΑ να προχωρήσουν σε ορισμένες άλλες επιλογές.
*Η Αμερικανική στροφή προς την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ αφήνουν την Ευρώπη(στο φως μάλιστα των δραματικών εξελίξεων της Ουκρανίας) και δεν ενδιαφέρονται για την ασφάλεια της. Δεν είναι ένα ZERO SUM GAME. Απλά οι ΗΠΑ λόγω του ανερχόμενου Κινεζικού παράγοντα είναι αναγκασμένες να έχουνε έντονη παρουσία στον Ειρηνικό, ενώ το ΝΑΤΟ(πέραν των νέων κινδύνων από τον Ρωσικό ρεβιζιονισμό) μπορεί να διευκολύνει και εκεί τις σχετικές εξελίξεις, αφού η Συμμαχία έχει προχωρήσει σε επαφές με πολλά κράτη της Ασίας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι διπλωματικοί και στρατιωτικοί ανάλατες που βλέπουνε το ΝΑΤΟ στο εξής σαν ένα πιο πολύπλοκο δίκτυο ασφαλείας παρά σαν μια παραδοσιακή Συμμαχία.(ειδικά με επαφές με χώρες-κλειδιά στον πλανήτη)
.* Μέσα σε αυτό το πλαίσιο σε πολλές αποστολές του ΝΑΤΟ αρκετές χώρες που έχουνε υπογράψει με την Συμμαχία κείμενα συνεργασιών, θα προσφέρουν σημαντικό έργο σε διαφόρους τομείς. Τα τελευταία χρόνια οι ΗΠΑ έχουνε χρησιμοποιήσει το ΝΑΤΟ ως ένα «εργαλείο συνεργασιών για πολλά και εξειδικευμένα θέματα όπως την ανάπτυξη από κοινού τεχνολογιών για την αντιμετώπιση  των αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών γνωστών ως IED«
* Προφανώς στις νέες διατλαντικές συμφωνίες είναι απαραίτητο η Ευρώπη να έχει μεγαλύτερη δυναμική και να είναι έτοιμη να αναλαμβάνει ευθύνες. Στις μελλοντικές επιχειρήσεις θα κυριαρχεί η λεγόμενη ευέλικτη γεωμετρία που σημαίνει  ότι πολλά πράγματα αναφορικά με την συμμετοχή ή όχι των συμμάχων θα εξαρτώνται από το είδος και την φύση των επιχειρήσεων και αποστολών Επίσης σε μελλοντικές αποστολές πιθανότατα να συμμετέχουν ενεργά κράτη από την Μέση Ανατολή, την Αφρική και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Όπως είναι γνωστό η Συμμαχία συνεργάζεται σε διεθνές επίπεδο με περίπου 60 χώρες, και με αρκετές από αυτές πραγματοποιούνται κοινές ασκήσεις και έχουν αναληφθεί ενισχυμένες κοινές  δραστηριότητες. Οι Αμερικανοί φαίνεται να ευνοούν την παρουσία και συμμετοχή του ΝΑΤΟ πολύ πέραν της αποκλειστικά Ευρωατλαντικής ζώνης, αν και τα γεγονότα στην Ανατολική Ουκρανία και στην Κριμαία ωθούν αρκετά κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης να κοιτάνε εκ νέου έντονα προς Μόσχα.
* Μετά την Λιβύη και τις επαφές του ΝΑΤΟ με περιφερειακούς οργανισμούς όπως ο Αραβικός Σύνδεσμος και ο Οργανισμός Αφρικανικής Ενότητας, εμφανιστήκαν μέσα στους κόλπους της Συμμαχίας διαφορές αναφορικά με τις παγκοσμιοποιημένες τάσεις. Αποτέλεσμα ήταν στη Σύνοδο του Σικάγου το 2012 να μην υπάρχει  στο τελικό κείμενο αναφορά σε κάποιας μορφής παγκόσμιο συνεργασιακό φόρουμ, αλλά χρησιμοποιήθηκε η πιο εύχρηστη ορολογία των «συνεργασιών επαφών σε όλα τα μήκη και πλάτη της υδρογείου», γεγονός που αφήνει ακόμα ανοικτές τις περιπτώσεις της Κίνας και της Ινδίας να συνεργαστούν ανάλογα των επιμέρους περιπτώσεων και θεμάτων με την Συμμαχία.(αν και στην Σύνοδο Κορυφής του Καρντιφ τον Σεπτέμβριο του 2014 δόθηκε παρά την Ρωσική επιθετικότητα , σημαντική έμφαση στις διεθνείς διασυνδέσεις του ΝΑΤΟ.) Οι Αμερικανοί συνεχώς επισημαίνουν ότι η Συμμαχία έχει αλλάξει και είναι απαραίτητο να γίνουν πολλές προσαρμογές στο νέο γίγνεσθαι. Για τις ΗΠΑ σημαίνει ότι η Συμμαχία μπορεί να δει πολλά πράγματα που διαμορφώνονται στους κόλπους της  με τους Ευρωπαίους  και να αναδεικνύουν σταθερά τις δυνατότητες τους. Προφανώς το μοντέλο του Ψυχρού Πολέμου αλλά και εκείνο της Βοσνίας της περιόδου 1992-1995  αποτελούν παρελθόν, Το ΝΑΤΟ καλείται να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις και απειλές με πιο ώριμο και ευέλικτο τρόπο, ενώ εκ νέου επιστρέφει και επικεντρώνεται στην Ρωσική αναβαθμισμένη τάση σε πολλές επιμέρους περιοχές όπως στην Αρκτική, στην Βαλτική, στην Μάυρη Θάλασσα και στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς επι του παρόντος να απαγκιστρώνεται από τις διεθνείς του επαφές.
 http://www.analystsforchange.org/2014/11/to-nato-2010-2011.html#more

Related Post

Κατηγορίες: 'Αρθρα. Προσθήκη στους σελιδοδείκτες.

Αφήστε μια απάντηση