Ουκρανία: Οι εκλογές έγιναν. Και τώρα τι;

 Ουκρανία: Οι εκλογές έγιναν. Και τώρα τι;

Πηγή: Κωνσταντίν Μάλερ
 Φιόντορ Λιουκιάνοφ, ειδικά για τη RBTH
Το παλιό πέθανε στην Ουκρανία, αλλά το νέο δεν έχει ακόμα γεννηθεί. Σε αυτό το πρώτο συμπέρασμα, οδηγούν τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία, την περασμένη Κυριακή. Το τελικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών της «Ολιγαρχίας», ερήμην του λαού, είναι μπροστά.

 

Οι προεδρικές εκλογές στην Ουκρανία κατέγραψαν τη νέα πολιτική πραγματικότητα σε αυτή τη μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα, η οποία εδώ και μισό χρόνο βιώνει μια κατάσταση οξύτατης πολιτικής κρίσης. Τα πρώτα αποτελέσματα της «επανάστασης του Ευρω-Μαϊντάν» είναι … παράδοξα. Αυτή οδήγησε στην καταστροφή του προηγούμενου πολιτικού συστήματος και στην απώλεια του ελέγχου ενός τμήματος εδάφους. Δεν γέννησε όμως νέους ηγέτες, δεν οδήγησε στην ανανέωση της ελίτ στην εξουσία.
Κατέρρευσαν σχεδόν τα πάντα, αλλά ο συνήθης ολιγαρχικός σκελετός άντεξε. Η εξουσία πέρασε πλέον και επίσημα στα χέρια ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου, του Πιότρ Ποροσένκο. Άλλοι μεγιστάνες, όπως για παράδειγμα ο κυβερνήτης της περιοχής Ντνιεπροπετρόβσκ, δισεκατομμυριούχος Ίγκορ Κολομόισκι, είναι παράγοντες με μεγαλύτερη επιρροή. Επίκειται μάχη μεταξύ των μεγιστάνων των ομίλων εταιριών και της βιομηχανίας, για τον έλεγχο της χώρας και της οικονομίας. Στην εμπροσθοφυλακή βρίσκεται το σκοτεινό αφεντικό του Ντονμπάς, Ρινάτ Αχμέτοφ, τον οποίο αναμένει η σύγκρουση με τις αυτοανακηρυχθείσες «Λαϊκές Δημοκρατίες» στο Ντονέτσκ και στο Λουγκάνσκ, για τα δικά του περιουσιακά στοιχεία και την επιρροή. 

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νέας κατάστασης

Η τυπική νομιμότητα των εκλογών, οι οποίες δεν διεξήχθησαν σε όλη τη χώρα, και έγιναν υπό συνθήκες καθόλου ήρεμες, μπορεί να αμφισβητηθεί. Το επαναστατικό ξέσπασμα έχει σχεδόν ξεθυμάνει. Ο κόσμος, ο οποίος έχει κουραστεί από το χάος και την αβεβαιότητα, προτιμά έναν αξιοσέβαστο και συνετό ηγέτη, ο οποίος, όπως πιστεύουν, είναι ικανός να λύσει τα προβλήματα. Μόνο έτσι μπορεί να εξηγηθεί η νίκη -στον πρώτο κιόλας γύρο- του δισεκατομμυριούχου Ποροσένκο, από τους στυλοβάτες εκείνου του ίδιου συστήματος κατά του οποίου εξεγέρθηκε το Μαϊντάν. Στην Ανατολική Ουκρανία υφίσταται μια συστημική αντιπολίτευση απέναντι στην ουκρανική κρατική μηχανή, η οποία είναι αδύνατο να αγνοηθεί και μάλλον απίθανο να κατασταλεί. Η ηγεσία του Κιέβου θα υποχρεωθεί να βρει τρόπους αναγνώρισης των δικαιωμάτων και συμφερόντων εκείνων των δυνάμεων, οι οποίες σήμερα εμφανίζονται ως «τρομοκράτες».

Το Κίεβο και το Ντονέτσκ βρίσκονται σε ένα σταυροδρόμι. Ο Πιοτρ Ποροσένκο έχει την ευκαιρία να διαχωρίσει τον εαυτό του από τις αποτυχημένες προσπάθειες της προσωρινής κυβέρνησης στο Κίεβο να αποκαταστήσει την ακεραιότητα της χώρας. Αλλωστε, απώλεσε την Κριμαία, και η νοτιοανατολική χώρα μετατράπηκε σε εστία εμφυλίου πολέμου. Μπορεί να τερματίσει την «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση και να αλλάξει τη ρητορική. Κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα, η εθνικιστική πτυχή που πρόσθετε επιχειρήματα στους εχθρούς του νέου καθεστώτος, να περάσει σε δεύτερη μοίρα.

Το «ανατολικό αγκάθι»

Η πλειοψηφία των πολιτών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, όπως και των άλλων περιοχών της Ουκρανίας, επιζητούν την τάξη και την ησυχία. Ο στρατιωτικός νόμος στη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ, είναι απίθανο να εμπνέει για πολύ καιρό ακόμα τον ντόπιο πληθυσμό. Αυτό σημαίνει ότι οι αντίπαλοι του Κιέβου στην ανατολή θα πρέπει να οργανωθούν άμεσα σε μια υπεύθυνη πολιτική δύναμη, ικανή να πετύχει μια αληθινή, κατοχυρωμένη σε νομοθετικό επίπεδο αποκέντρωση. Να υπολογίζουν στη Ρωσία οι φεντεραλιστές της ανατολικής Ουκρανίας, μπορούν ως εκπρόσωποι των φιλορωσικών δυνάμεων στο εσωτερικό της Ουκρανίας. Όχι όμως, σαν επικεφαλής κάποιων μη αναγνωρισμένων οντοτήτων. Η Μόσχα δεν είναι έτοιμη να επωμιστεί για αυτές την οικονομική και ηθική ευθύνη.
Ποιο είναι το ζωτικό ενδιαφέρον της Ρωσίας; Να συμμετάσχει στην οικοδόμηση της νέας Ουκρανίας που θα αντικαταστήσει εκείνο το κράτος, το οποίο εμφανίστηκε μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και δεν άντεξε τις ιστορικές δοκιμασίες. Συμμετοχή της Ουκρανίας στις Δυτικές συμμαχίες εκλαμβάνεται από τη Μόσχα ως μια απειλή που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Την ίδια ώρα, η βασική τάση της ουκρανικής πολιτικής, ιδιαίτερα μετά την «αποχώρηση» της Κριμαίας με τους 1,5 εκατ. φιλορώσους ψηφοφόρους, θα είναι ούτως ή άλλως προσανατολισμένη προς τη Δύση. Είναι μια πραγματικότητα, την οποία η Ρωσία δεν μπορεί να αλλάξει. Αν όμως το πολιτικό σύστημα της Ουκρανίας, μόλις συνέλθει από το σοκ, ξαναμπεί στην ίδια τροχιά, τότε μια νέα βίαια σύγκρουση σε ευρωπαϊκή κλίμακα είναι αναπόφευκτη. Η μοναδική διέξοδος είναι οι θεσμικές εγγυήσεις ουδετερότητας της Ουκρανίας. Θα απαιτηθεί ένας συνδυασμός από εξωτερικούς και εσωτερικούς μοχλούς. Από τη μια πλευρά, μέσα από τις χαοτικές για την ώρα κινήσεις της νοτιανατολικής χώρας, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική φιλορωσική δύναμη η οποία θα καταστεί σημαντικός παράγοντας στην ουκρανική πολιτική. Δεύτερον, δεδομένης της σημασίας του ουκρανικού ζητήματος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η νέα αποκεντρωμένη σχεδίαση θα πρέπει να είναι προϊόν επεξεργασίας με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων ξένων δυνάμεων. Χωρίς την καταγεγραμμένη συγκατάθεση της Ρωσίας και της ΕΕ για την κρατική οργάνωση της Ουκρανίας, δεν θα γίνει τίποτα. Αυτό το γνωρίζουν οι ρεαλιστικά σκεπτόμενοι πολιτικοί στη Δύση, ακόμη και ένας τέτοιος «φίλος» της Ρωσίας όπως ο Ζμπίγκνιεφ Μπρεζίνσκι.

Νέα συμφωνία Ντέϊτον

Η ουκρανική πολιτική κουλτούρα συνηθίζει να ξεχνάει στιγμιαία τις οποιεσδήποτε συμφωνίες. Ετσι, μόνο εάν μπούν σκληρά εξωτερικά πλαίσια, μπορούν να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε η Ουκρανία να μην μετατραπεί μελλοντικά ξανά και ξανά σε πυριτιδαποθήκη για τις σχέσεις Ρωσίας και Δύσης. Οποιοιδήποτε παραλληλισμοί είναι εντελώς σχετικοί, όμως η Ουκρανία έχει ανάγκη από κάτι ανάλογο με τη Συμφωνία του Ντέϊτον για τη Βοσνία που υπεγράφη στο τέλος του 1995 μεταξύ των πλευρών που συμμετείχαν στον εμφύλιο, υπό την πίεση των ΗΠΑ και της Ευρώπης, και με τη συμμετοχή της Ρωσίας. Αυτή τη φορά βέβαια, η Ρωσία δεν πρέπει απλώς να «συμμετάσχει», αλλά να είναι και ένα από τα κύρια συμβαλλόμενα μέρη.

Στην ουκρανική περίπτωση δεν μπορεί να υπάρξει απλά ένα τυπικό προτεκτοράτο, όπως στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, αλλά δεν γίνεται και να απουσιάσουν οι μηχανισμοί που θα διασφάλιζαν το σεβασμό και την τήρηση των συμφερόντων όλων των πλευρών, εξωτερικών και εσωτερικών. Σήμερα, τη στιγμή που οι εκλογές διεξήχθησαν σχετικά επιτυχημένα, και η Δύση μπορεί να νιώσει ανακουφισμένη, κι ενώ οι «Λαϊκές Δημοκρατίες» έχουν για την ώρα την ηθική και πολιτική πρωτοβουλία, η Μόσχα αξίζει να προτείνει στην Ευρώπη και την Αμερική μια σοβαρή συναλλαγή. Και η Δύση θα φερθεί πολύ απερίσκεπτα αν, σύμφωνα με τη συνήθειά της μετά τον Ψυχρό πόλεμο, δεν θελήσει να προχωρήσει σε συμβιβασμούς, και προσπαθήσει να τα πάρει όλα αυτή.
Ο αρθρογράφος είναι αρχισυντάκτης του περιοδικού «Η Ρωσία στην παγκόσμια πολιτική».

http://gr.rbth.com/opinion

Κατηγορίες: 'Αρθρα. Προσθήκη στους σελιδοδείκτες.

Αφήστε μια απάντηση